top

"Πολιτικά Θέματα" - 7 Νοεμβρίου 1997

Αμαρτίες παρελθόντος (και σκευωρίες)
διέλυσε η επίσκεψη του Πατριάρχου εις ΗΠΑ

Του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Αυτή την εβδομάδα που διανύουμε ουσιαστικά ολοκληρώνεται το επίσημο ταξίδι του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου στις ΗΠΑ. Ο Παναγιώτατος Αρχιεπίσκοπος Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος βρίσκεται στην αμερικανική ήπειρο από τις 19 Οκτωβρίου. Ολόκληρη η πρώτη φάση του ταξιδιού του ολοκληρώθηκε στις 27 Οκτωβρίου με την συνάντηση που είχε με τον γ.γ. του ΟΗΕ Kofi Annan. Από την πρώτη ημέρα οι επαφές που είχε με γερουσιαστές, βουλευτές, πολιτικές προσωπικότητες και ακαδημαϊκούς χαρακτηρίστηκαν από τον διεθνή τύπο ως "συναντήσεις πολύ σημαντικές".


Η Σχολή της Χάλκης

Κορυφαία συνάντηση του κ. Βαρθολομαίου η οποία προβλήθηκε αρκετά ήταν αυτή με τον πρόεδρο Κλίντον στις 22.10.97 στο Λευκό Οίκο. Στη συνάντηση - σύμφωνα πάντα με ασφαλείς πληροφορίες - συζητήθηκε το θέμα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής στη Χάλκη. Ο κ. Βαρθολομαίος λέγεται ότι εξασφάλισε την άμεση και σύντομη στήριξη της αμερικανικής κυβέρνησης. Ο πρόεδρος Κλίντον υποσχέθηκε στον Οικουμενικό Πατριάρχη ότι στη συνάντηση που θα έχει με τον Τούρκο πρωθυπουργό Μ. Γιλμάζ στο τέλος Νοεμβρίου θα του θέσει το θέμα. Το θέμα της Θεολογικής Σχολής ο κ. Βαρθολομαίος το έθεσε στα πλαίσια της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με πολύ προσοχή, χωρίς να "ενοχλεί" την τουρκική πλευρά, δίνοντας όμως την ευκαιρία στην αμερικανική πλευρά να κατανοήσει με σαφήνεια ότι η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής συνδέεται άμεσα με τα ανθρώπινα δικαιώματα της μειονότητας των Ελλήνων που βρίσκονται στην Κωνσταντινούπολη.

Η γενική γραμμή που ορθώς ακολουθήθηκε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη πάνω στο θέμα αυτό είναι ότι η επαναλειτουργία της Σχολής δεν είναι μόνο απαίτηση του Πατριαρχείου, αλλά 300 και πλέον εκατομμυρίων ορθοδόξων. Είναι βέβαιο πως η τουρκική πλευρά θα δεχθεί πιέσεις πολύ σύντομα και από άλλη πλευρά, όπως τον ΟΗΕ και την Ουνέσκο. Αυτό ήταν ένα από τα θέματα που ο κ. Βαρθολομαίος προώθησε κατά την παραμονή του στην Ουάσιγκτον σε όλες τις επαφές που είχε με Αμερικανούς ανώτατους αξιωματούχους.

Ένα από τα βασικά θέματα που απασχόλησε τον Οικουμενικό Πατριάρχη κατά την πολυήμερη παραμονή του στην Αμερική, ήταν η εδραίωση και επιβεβαίωση της εκλογής Σπυρίδωνα, για το θρόνο της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας της Αμερικής.

Εδώ και έξι περίπου μήνες τα δημοσιεύματα στην Ελλάδα, αλλά περισσότερο στην Αμερική, δίνουν μια όντως ανησυχητική εικόνα για τις εξελίξεις σε αυτή την περιοχή του οικουμενικού θρόνου. Στην Ελλάδα όλες οι εφημερίδες έγραφαν ότι ο νέος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής είναι υπό προθεσμία και ότι ο κ. Βαρθολομαίος θα έπαιρνε τις οριστικές αποφάσεις για την τελική τύχη του κ. Σπυρίδωνα.

Ο κ. Σπυρίδων δεχόταν καθημερινά επιθέσεις από γνωστή και ιστορική ομογενειακή εφημερίδα.


Το "ροζ σκάνδαλο"

Ολα υποτίθεται ότι ξεκίνησαν από το περιβόητο "ροζ σκάνδαλο της Θεολογικής Σχολής του Τιμίου Σταυρού" στη Βοστώνη. Ένα σκάνδαλο για το οποίο όλα τα στοιχεία που εκ των υστέρων αποκαλύφθηκαν από τις έρευνες που διέταξε ο Αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων, απέδειξαν ότι ήταν μια σκευωρία. Ποιοί όμως είχαν λόγους να συνωμοτήσουν εναντίον ενός ανθρώπου που καλά-καλά δεν έχει κλείσει χρόνο στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας της Αμερικής; παραμένει ένα καυτό ερώτημα το οποίο για ν' απαντηθεί έπρεπε να γίνει επί τόπου έρευνα και ρεπορτάζ.

Είχα την τύχη να βρεθώ στη Αμερική για 20 ημέρες περίπου προκειμένου να ερευνήσω και προσωπικά αυτή την υπόθεση διότι ομολογώ ότι πράγματι ήταν περίεργη και καθ' όλα ύποπτη.

Ήταν ύποπτο και περίεργο το γεγονός πως καμία εφημερίδα στην Ελλάδα - ούτε για δείγμα που λένε - δεν υπερασπίστηκε ή έστω δεν πρόβαλε και την πλευρά με τις απόψεις του νέου αρχιεπισκόπου. Όλος ο Τύπος ήταν σφόδρα πολέμιος. Όλα τα δημοσιεύματα όμως είχαν μια και μοναδική πηγή. Τον Αρχιεπίσκοπο Ιάκωβο και το στενό του περιβάλλον και κυρίως τον Παναγιώτη Γαζουλέα, γνωστό σε όλους για τη συνεργασία του με τον Αρχιεπίσκοπο Ιάκωβο. "Εκτελεστικό όργανο" και κινητήριος μοχλός των επιθέσεων που δεχόταν από την πρώτη κιόλας ημέρα που εξελέγει ο νέος Αρχιεπίσκοπος ήταν η ιστορική ομογενειακή εφημερίδα "Εθνικός Κήρυκας".

Το παράξενο όμως ήταν ότι μέχρι να εκλεγεί ο νέος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Σπυρίδων, ανάλογη πολεμική εκ μέρους της εφημερίδας "Εθνικός Κήρυκας", γινόταν και στον κ. Ιάκωβο.


Παρασκήνιο

Τα πάντα εξελίσσονταν και εξελίσσονται στο παρασκήνιο. Αιτία του κακού που κόντεψε να γίνει ήταν τα "δηνάρια που πρόδωσαν τον Χριστό...". Και ποιό θα ήταν το κακό; Ο διχασμός της ομογένειας. Στόχος αυτού του διχασμού κάτι ακόμα πιο χειρότερο. Η διάσπαση της Ελληνορθοδόξου Αρχιεπισκοπής Αμερικής στα δύο! Το ένα μέρος θα ήταν αυτό που θα εξακολουθούσε να στηρίζει και να υποστηρίζει το νέο αρχιεπίσκοπο και κατ' επέκταση το ίδιο το Φανάρι, αφού η εκκλησία της Αμερικής αποτελεί επαρχία του οικουμενικού θρόνου. Η άλλη πλευρά, αυτή που εξακολουθεί να μάχεται το νέο Αρχιεπίσκοπο και υποστηρίζεται από τον κ. Ιάκωβο, το στενό του περιβάλλον και τον Εθνικό Κήρυκα, είναι αυτή - που όπως λέγεται - επιδιώκει τη διάσπαση με προφανή στόχο τη δημιουργία μιας νέας ορθόδοξης αμερικανικής και όχι ελληνορθόδοξης εκκλησίας.

Η ιδέα αυτή, της δημιουργίας μιας αμιγούς αμερικανικής ορθόδοξης εκκλησίας έχει τις ρίζες της από την εποχή που ήταν αρχιεπίσκοπος ακόμα ο κ. Ιάκωβος! Για το σκοπό αυτό μάλιστα είχε δημιουργηθεί και μια Διορθόδοξη Σύνοδος επισκόπων την οποία αποτελούσαν όλοι οι αρχηγοί των ορθοδόξων εκκλησιών που εγκαταβιούσαν στην Αμερική (Ρώσοι, Πολωνοί, Ουνίτες, κλπ). Στο παρελθόν είχαν γίνει και κάποιες συνάξεις με στόχο όπως είχε ανακοινωθεί τότε την ενότητα των εκκλησιών. Η επιτροπή αυτή ήταν γνωστή με το όνομα SCOBA (Standing Conference of Orthodox Bishops in America).


Ιάκωβος - Πατριαρχείο

Οι ενέργειες αυτές είχαν ενοχλήσει σφοδρότατα το Οικουμενικό Πατριαρχείο το οποίο ποτέ δεν αναγνώρισε αυτή την κίνηση. Αντίθετα, αντέδρασε έντονα απειλώντας μάλιστα τον πρώην Αρχιεπίσκοπο Αμερικής με καθαίρεση! Από τότε άρχισαν και τα μεγάλα προβλήματα του κ. Ιακώβου με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.

Σε αυτή την ενέργεια που στόχο είχε τη δημιουργία μιας αμιγούς αμερικανικής ορθόδοξης εκκλησίας με αρχηγό - κατά πάσα πιθανότητα - τον κ. Ιάκωβο είχε συμπράξει και το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Ολες οι μυστικές επαφές και η αλληλογραφία μεταξύ Ιακώβου και Πατριάρχη Ιεροσολύμων Διοδώρου, έφτασε στα χέρια του κ. Βαρθολομαίου παραμονές της Μείζονος και Υπερτελούς Συνόδου που συνήλθε έκτακτα στο Φανάρι το 1993 με αφορμή αντίστοιχες ενέργειες του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων στην εκκλησία της Αυστραλίας. Εκείνη η Σύνοδος είχε καθαιρέσει τρεις επισκόπους και το επόμενο βήμα των προκαθημένων και των πατριαρχών που είχαν συμμετάσχει σ' εκείνη την ιστορική σύνοδο θα ήταν να καθαιρέσει και τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων μαζί με τον κ. Ιάκωβο.


Η παραίτηση Ιακώβου

Εκτοτε το Πατριαρχείο Κων/πόλεως απειλούσε ότι θ' αποκαλύψει την αλήθεια και ότι θα προέβαινε σε αυστηρές τιμωρίες σε όσους επιθυμούσαν ή επιχειρούσαν την απόσχιση από το σώμα της Μητέρας Εκκλησίας.

Ετσι αναγκάστηκε να παραιτηθεί ο κ. Ιάκωβος. Τα αίτια όμως της διαμάχης μεταξύ Ιακώβου και Σπυρίδωνα δεν είναι μόνο αυτά. Ο κ. Σπυρίδων "πληρώνει" σήμερα μια ακόμα "αμαρτία" του παρελθόντος η οποία έχει απόλυτη σχέση με όλο αυτό το σχέδιο το οποίο αποκαλύπτεται σήμερα για πρώτη φορά σε Ελλάδα και Αμερική. Η ιδέα της ανεξαρτητοποίησης για την Ορθόδοξη Εκκλησία της Αμερικής και η δημιουργία μιας αμιγούς καθαρά αμερικάνικης εκκλησίας στην οποία θα υπάγονταν όλες οι ορθόδοξες εκκλησίες της Αμερικής ήταν αποτέλεσμα ενός άλλου χρόνιου προβλήματος που αντιμετωπίζει η Ελληνόρθοξη Εκκλησία της Αμερικής τα τελευταία χρόνια. Το οξύτατο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ορθόδοξη Εκκλησία της Αμερικής συνδέεται άμεσα με την αφομοίωση που έχει υποστεί σε αρκετά επικίνδυνο σημείο η ελληνική ομογένεια και κυρίως η δεύτερη και τρίτη γενιά. Κληρικοί που είχαν πάει τα τελευταία χρόνια στην Αμερική προερχόμενοι από την Ελλάδα, καταγγέλλουν ότι υπάρχει έντονη προτεσταντικοποίηση της εκκλησίας. Καταγγέλλουν και είναι πράγματι αλήθεια ότι η πλειοψηφία των κληρικών δεν γνωρίζει το τυπικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Δεν γνωρίζουν τι θα πει εσπερινός και τι όρθρος. Δεν ξέρουν τι θα πει προηγιασμένη θεία λειτουργία. Δεν ξέρουν να τελούν τη λειτουργία του αγίου Ιάκωβου του Αδελφοθέου. Αγνοούν τι θα πει εξομολόγηση, ευχέλαιο καθώς και πλήθος άλλων ακολουθιών που υπάρχουν στην ορθόδοξη πίστη και λατρεία. Το χειρότερο όμως εκτός από όλα αυτά είναι ότι κινδυνεύει να χαθεί η ελληνική γλώσσα!


Εκκλησία και γλώσσα

Αρκετά ελληνικά σχολεία που ανήκουν στις Κοινότητες έχουν ή κινδυνεύουν να κλείσουν διότι πλέον δεν υπάρχει ενδιαφέρον... Η θεία λειτουργία δυστυχώς στις περισσότερες εκκλησίες τελείται μόνο στα αγγλικά με ελληνικά που ακούγονται σπανιότατα. Πολύ λίγες είναι οι ενορίες-κοινότητες που κρατούν τη γλώσσα και την εκκλησιαστική τάξη. Οσοι απέμειναν πιστοί στην παράδοση του έθνους και της ορθοδόξου πίστεως είναι οι γέροντες σήμερα της πρώτης γενιάς μεταναστών. Η δεύτερη και τρίτη γενιά κινδυνεύει ν' αφομοιωθεί, ενώ η πλειοψηφία έχει σχεδόν αμερικανοποιηθεί! Αυτή η κατάσταση που για πολλούς - και αυτοί είναι οι οποίοι δημιουργούν σήμερα τα προβλήματα στο νέο Αρχιεπίσκοπο - γέννησε σε κάποιους την ιδέα της ανεξαρτητοποίησης της Ελληνορθοδόξου Εκκλησίας και της δημιουργίας νέας. Η "ιδέα και το σχέδιο" αυτό άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά με τη δημιουργία της OCL (Επιτροπή Ορθοδόξων Λαϊκών) πριν από αρκετά χρόνια.

Η OCL σήμερα είναι πλαισιωμένη με αρκετά γνωστά ονόματα της ομογένειας που έχουν αποδεχθεί συνειδητοποιημένα ότι είναι Αμερικανοί και όχι Έλληνες!! Αρωγός δυστυχώς σε αυτή την προσπάθεια υπήρξε και ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ιάκωβος, ο οποίος είχε αφήσει την εξάπλωση και διακίνηση αυτής της οργάνωσης. Τα μέλη της είναι άνθρωποι που πλαισιώνουν τις ενορίες και τις ελληνικές κοινότητες! Σήμερα πολλοί χαρακτηρίζουν τις ιδέες αυτές της οργάνωσης ως άκρως επικίνδυνες για το μέλλον του ελληνισμού στην αμερικανική ήπειρο. Γι' αυτό και σε πολλές από τις ομιλίες του κ. Βαρθολομαίου έγινε λόγος για το ρόλο των λαϊκών στην εκκλησία. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος σε συνέντευξή του στην "Ουάσιγκτον Ποστ" τόνισε για το θέμα αυτό ότι "σεβόμαστε" τη θέση των λαϊκών στην εκκλησία, αλλά οι υπηρεσίες λαϊκών ατόμων περιγράφονται σαφώς στο Αγιο Δίκαιο της εκκλησίας μας. Σε αυτά τα καθήκοντα - τονίζει ο Πατριάρχης στην αμερικανική εφημερίδα - δεν περιλαμβάνονται ορισμένες από τις διοικητικές δυνατότητες σε ό,τι αφορά τη λειτουργία της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής των ΗΠΑ που έχει 1,5 εκατομύρια μέλη και δεν περιλαμβάνουν τη δυνατότητα παρέμβασης στην εκλογή Αρχιεπισκόπου.

Αντίστοιχες επισημάνσεις έκανε ο Οικουμενικός Πατριάρχης σε κάθε ευκαιρία.

Ταυτόχρονα ο κ. Βαρθολομαίος δεν έχανε ευκαιρία προκειμένου να στηρίξει και προβάλει το νέο Αρχιεπίσκοπο Αμερικής κ. Σπυρίδωνα, ο οποίος πράγματι δοκιμάζεται σκληρά από την πολεμική που δέχεται όλο αυτό το διάστημα από δυνάμεις, οι σκοποί των οποίων εξακολουθούν να παραμένουν σκοτεινοί...

Η OCL είναι πλαισιωμένη και στελεχωμένη από ονόματα της ελληνικής ομογενειακής κοινότητας που γενικώς θεωρούνται καταξιωμένοι. Οι πιο γνωστές προσωπικότητες που συμμετέχουν στην οργανωτική δομή της ΟCL είναι ο Μπιλ Τένετ (αδελφός του σημερινού αρχηγού της CIA χωρίς να σημαίνει τίποτε το ιδιαίτερο), ο Χάρης Μόσχος μέλος της Κοινότητας του Αγίου Γεωργίου στο Οχάϊο, ο Γεώργιος Ματσούκας (πρόεδρος της Επιτροπής), ο Δρ. Κόλινς και ο Γ. Καράκας. Στην OCL λέγεται ακόμη ότι έχουν "προσχωρήσει" με την άμεση υποστήριξή του και γνωστοί κληρικοί μεγάλων ναών της Ελληνορθοδόξου Αρχιεπισκοπής Αμερικής.


Αλλαγές

Οι συσκέψεις αυτής της οργάνωσης αρκετά πριν από την επίσημη επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη είχαν ενταθεί, με αποτέλεσμα να θορυβηθεί ο κ. Σπυρίδων παρ' ότι γενικότερα δείχνει αποφασισμένος να προχωρήσει στις ριζικές αλλαγές που προωθεί. Αλλαγές οι οποίες θ' αρχίσουν ν' ανακοινώνονται σταδιακά αμέσως μετά το τέλος του επίσημου ταξιδιού του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου. Οι αλλαγές που σχεδιάζει ο κ. Σπυρίδων θ' αρχίσουν από το μέγαρο της Αρχιεπισκοπής. Ανάλογες μετακινήσεις προσώπων θα γίνουν σε όλα τα επίπεδα.

Οι βασικές αλλαγές που θα προωθήσει ο Αρχιεπίσκοπος σε θεσμικό και εκκλησιαστικό επίπεδο έχουν ως βασικό άξονα την επιστροφή στην εκκλησιαστική τάξη και την ιστορία του γένους μας. Μερικές από τις αλλαγές ή μάλλον για να είμαστε πιο ακριβείς δεν πρόκειται για αλλαγή, αλλά για επιστροφή στην εκκλησιαστική τάξη είναι: Η καθιέρωση της ελληνικής γλώσσας σε όλες τις ακολουθίες. Η αναβίωση όλων των ακολουθιών που τα τελευταία χρόνια είτε είχαν ξεχαστεί, είτε γίνονται σπανίως, όπως: ο όρθρος, ο εσπερινός, η προηγιασμένη, καθώς και πλήθος κατανυκτικών ακολουθιών, οι οποίες έχουν πάψει να τελούνται. Και τέλος η επαναφορά στην πνευματική και κανονική τάξη της ορθοδόξου πίστεως και αποβολή προτεσταντικών στοιχείων που έχουν υιοθετηθεί τα τελευταία χρόνια, από αρκετές ενορίες.

Οτι έχει ανάγκη ο Αρχιεπίσκοπος κ. Σπυρίδων από συνεργάτες άφθαρτους και συνειδητοποιημένους στο δύσκολο έργο που αναλαμβάνει είναι δεδομένο και επιβεβλημένο. Εκείνο που μένει είναι η βούληση και η θέληση. Ο κ. Σπυρίδων στο λίγο χρόνο που βρίσκεται στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Αμερικής απέδειξε ότι έχει και τα δύο.

[ ALITHEIA-ΑΛΗΘΕΙΑ | www.alitheia.org/gt-el&.htm  -  7 Νοεμβρίου 1997 ]