top

Ορθόδοξος Παρατηρητής - 20 Μαρτίου 1997

Αρχιεπισκοπική Εγκύκλιος για την 25η Μαρτίου *)

Προσφιλέστατοι ελληνορθόδοξοι Χριστιανοί,

Οι επέτειοι που γιορτάζουμε κάθε χρόνο έχουν θεσπισθεί για να μας υπενθυμίζουν εξαιρετικά γεγονότα, τα οποία διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην ιστορική πορεία του κόσμου και έτσι προσδιόρισαν διαχρονικές προοπτικές που παραμένουν πάντα επίκαιρες και αιώνιες.

Η μεγάλη γιορτή της 25ης Μαρτίου, με τη διπλή αναφορά της στον χαρμόσυνο Ευαγγελισμό της Κυρίας Θεοτόκου και στη θρυλική εθνεγερσία των Ελλήνων το 1821, προσδιορίζει δυο ειδών προοπτικές που αλληλοσχετίζονται και που μας είναι απαραίτητες στην πορεία μας τόσον σαν ξεχωριστών προσώπων όσον και κοινωνικού ομογενειακού συνόλου.

Το πρώτο είδος προοπτικής μας το φανερώνει η Παναγία Παρθένος που με πίστη ασάλευτη και ευλάβεια απαράμιλλη ανταποκρίθηκε θετικά κατά την πιο κρίσιμη ώρα που έφερε το πλήρωμα του χρόνου, στην προσωπική επέμβαση του Θεού για την σωτηρία του ανθρώπου και του κόσμου. Εκείνο το “Ιδού, η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου” φανερώνει την ανθρώπινη προοπτική για σωτηρία, δηλ. το τι ζητάει ο Θεός από εμάς τους ανθρώπους προκειμένου να σκηνώσει ανάμεσά μας και να μας μεταδώσει τη δύναμη της τελειότητάς Του, την αιωνιότητα και αφθαρσία Του, σε μας τα χρονικώς περιορισμένα και φθαρτά κτίσματά Του.

Η ακλόνητη πίστη, η αβίαστα και απροϋπόθετα ελεύθερη ανταπόκριση στο θείο θέλημα, που ξεπηδούν μέσα από μια ψυχή καθαγιασμένη με τις αρετές και τη θεία χάρη, είναι η βασική ανθρώπινη προοπτική της σωτηρίας, την οποία μας φανερώνει η πάνσεμνη Παρθένος, που εκπροσωπώντας αληθινά ολόκληρη την ανθρωπότητα. Η μεγάλη γιορτή του Ευαγγελισμού μας υπενθυμίζει το θαύμα της πανάμωμης Παρθένου που διακόνησε πρώτη απ' όλους και πάνω απ' όλους στο μέγιστο γεγονός της ιστορίας, την θεία και κοσμοσωτήρια Ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού.

Η Παναγία ήταν, είναι και θα είναι πρώτη στο κοσμοϊστορικό αυτό γεγονός της σωτηρίας μας. Το περιεχόμενό του γεγονότος αυτού την αναδεικνύει Μητέρα πνευματική όλων μας, και κάνει τη γιορτή του Ευαγγελισμού της προσκλητήριο συμμετοχής σε πνευματική “εν Χριστώ” αναγέννηση, δηλαδή σε κοινωνία με την Εκκλησία, μέχρις ότου “μορφωθή ο Χριστός εν ημίν”.

Άς προσέλθουμε λοιπόν στη γιορτή αυτή με πίστη και ευλάβεια, με συνείδηση καθαρή και αληθινή ελευθεροφροσύνη για να ψάλουμε ολόθυμα τον αθάνατο και υπερένδοξο ύμνο της γιορτής της αειπάρθενης Θεοτόκου: “Σήμερον της σωτηρίας ημών το κεφάλαιον και του απ' αιώνος μυστηρίου η φανέρωσις, ο Υιός του Θεού υιός της Παρθένου γίνεται και Γαβριήλ την χάριν ευαγγελίζεται. Διό και ημείς συν αυτώ τη Θεοτόκω βοήσωμεν, Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά Σού”.

Η δεύτερη εορταστική προοπτική της γιορτής της 25ης Μαρτίου προσδιορίζεται από ένα άλλο θαύμα, εκείνο της εθνεγερσίας των νεοελλήνων, που αν και κάπως διαφορετικό, δεν είναι άσχετο με το θαύμα του Ευαγγελισμού. Οι αγωνιστές του 21 με τα συνθήματά τους “νυν υπέρ πάντων αγών”, “ελευθερία ή θάνατος”, κτλ., διατράνωσαν την απόλυτη πίστη και προσήλωσή τους στα απαράβατα δίκαια και στις αναλλοίωτες αξίες που συνθέτουν τον φυσικό νόμο της ανθρώπινης ύπαρξης. Θυσιάστηκαν για την ισότητα, τη δικαιοσύνη, την αμοιβαία αναγνώριση και τον αλληλοσεβασμό, την ελεύθερη συμβίωση και συνεργασία για το κοινό συμφέρον που καταξιώνουν τους ανθρώπους με πραγματικό ανθρωπισμό και πολιτισμό και ανοίγουν το δρόμο προς τον Θεό και την επουράνια βασιλεία του.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εθνεγερσία του 21 συνεπαγόταν τρομερές θυσίες και απερίγραπτες δοκιμασίες και πάθη. Δεν ήταν παρά ένα ξεχείλισμα του ποτηρίου, ένα απεγνωσμένο ξεσήκωμα ενός λαού που είχε δώσει τόσα πολλά στον κόσμο και όμως είχε υποφέρει τα πάνδεινα χωρίς ανταπόδοση. Δεν άντεχε πια στη μακροχρόνια δουλεία και καταδυνάστευση, στην βίαιη κακομεταχείριση και άδικα επιβεβλημένη αλλοτρίωση του από τις ιερές θρησκευτικές του πεποιθήσεις και τα ανθρωπιστικά και πολιτιστικά του ιδεώδη που είχαν αναγνωρισθεί παγκόσμια και μάλιστα είχαν γίνει η βάση του δυτικού, αν όχι και του παγκόσμιου, πολιτισμού.

Οι έλληνες ήρωες του 21 δεν έκαναν πόλεμο κατακτητικό, ούτε καν εκδικητικό. Απλούστατα διεκδίκησαν τα αναφαίρετα δικαιώματα που κατά φυσικό λόγο τους ανήκαν, όπως και σε κάθε λαό. Στηρίχθηκαν, θα λέγαμε, στο φυσικό νόμο του δικαίου που έχει αντικειμενική και πανανθρώπινη αξία και εφαρμογή. Γι' αυτό και πέτυχαν στις θυσίες τους και θα συνεχίσουν να πετυχαίνουν και στους σημερινούς αγώνες τους για δίκαια και ίση μεταχείριση από τους άλλους λαούς. Να, λοιπόν, και η προοπτική της εθνικής γιορτής. Είναι η προοπτική του δικαίου, της ισότητας, της ελευθερίας, του ανθρωπισμού και του πολιτισμού.

Δεν είναι άσχετη η εθνική αυτή γιορτή και η προοπτική της με την άλλη τη θρησκευτική γιορτή και προοπτική του Ευαγγελισμού. Η σχέση τους βρίσκεται στην επιδίωξή τους που είναι κοινή, δηλ. στην απόλυτη πίστη στην δικαιοσύνη και στην ελευθερία. Η διαφορά τους έγκειται στο ότι η μια αναφέρεται στη σχέση μεταξύ ανθρώπου και Θεού, ενώ η άλλη στη σχέση μεταξύ ανθρώπου και συνανθρώπου του. Ζευγαρωμένες μαζί οι δυο αυτές προοπτικές μας δίνουν τις δυο διαστάσεις του σταυρού, ο οποίος αποτελεί για μας τους ελληνορθόδοξους το κλειδί της πίστεώς μας και της πολιτείας μας.

Με την σημερινή γιορτή η Εκκλησία μας οδηγεί στην ανανέωση της μνήμης της Παναγίας και της σωτήριας προοπτικής του Ευαγγελισμού. Και η εθνική επέτειος μας υπομιμνήσκει, ότι χρειάζονται θυσίες και αγώνες για να επιτευχθεί η δικαιοσύνη και η ισότητα και να διαφυλαχθεί η ελευθερία και η ειρήνη. Εύχομαι και προσεύχομαι να ανταποκριθούμε, “πρεσβείαις της Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας”, σαν ελληνορθόδοξη ομογένεια στις υψηλές ευθύνες, τις οποίες μας ανέθεσε η Μητέρα μας η Εκκλησία και η Πατρίδα.

Με πολλή πατρική αγάπη,

[ υπογραφή:  †  ὁ Ἀμερικῆς Σπυρίδων ]


[ Ορθόδοξος Παρατηρητής, Έτος 62 - Αρ. 1125, 20 Μαρτίου 1997, σσ. 11 και 17 ]


_____________________________


*) Η εγκύκλιος φέρει αρ. πρωτ. 13/97 και απευθύνεται "Προς τους ευλαβέστατους Ιερατικώς Προϊσταμένους, τα εντιμότατα Διοικητικά Συμβούλια των Ελληνορθοδόξων Κοινοτήτων, τα ημερήσια και απογευματινά Σχολεία, τις Φιλόπτωχες Αδελφότητες, τα ελληνικά σωματεία και ολόκληρη την ελληνορθόδοξη ομογένεια στην Αμερική"