top

Μητροπολίτου Ιταλίας Σπυρίδωνος
Παρατηρήσεις στο Νομοσχέδιο
περί Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού

( 29 Νοεμβρίου 1994 )

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
ΕΠΙ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΣΗΜΕΙΩΝ
ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ
ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

α) Σκόπιμον ίσως, όπως ευθύς εξ αρχής τονισθή, ότι, ως τυγχάνει ευρέως γνωστόν, η όλη περί το υπό μελέτην νομοσχέδιον κίνησις οφείλεται αποκλειστικώς εις πρωτοβουλίαν της Γενικής Γραμματείας Αποδήμου Ελληνισμού, ουχί δε εις τοιαύτας παραγόντων της εκτός του ελλαδικού χώρου Ομογενείας, ως θα ανέμενε τις.

Συνοδευτικόν γράμμα

β) Προκειμένου τουλάχιστον περί της εν Ιταλία Ομογενείας, τα εν τω συνοδευτικώ γράμματι αναφερόμενα περί επεξεργασίας του εν λόγω νομοσχεδίου “με βάση τις προτάσεις των Ομογενειακών Οργανώσεων” και περί γενικής αποδοχής του “Συνεδρίου των Πατρών” (παραγρ. 2) στερούνται ακριβείας, δυνάμενα ίνα ευκόλως φέρωσιν εις διαμόρφωσιν εσφαλμένων εντυπώσεων. Εν τη πραγματικότητι, των προς τας ως άνω κινήσεις σχετικών διαδικασιών απέσχον εμφαντικώς αι κυριώτεραι εν Ιταλία κοινότητες, μετείχον δε τούτων εκπρόσωποι κυρίως εικονικών τινων κοινοτήτων, αμοίρων πάντη εκπροσωπευτικής βάσεως και συναποτελούντων την επί χάρτου και μόνον υφισταμένην “Συνομοσπονδία Ελληνικών Κοινοτήτων Ιταλίας”.

Νομοσχέδιον

γ) Ο όρος “απόδημος ελληνισμός” χρήζει ίσως ποιάς τινος διασαφήσεως. Χρησιμοποιούμενος ως χρησιμοποιείται εν τω νομοσχεδίω, ο όρος ούτος φαίνεται περιλαμβάνων άπασαν την εκτός του Ελλαδικού Κράτους Ομογένειαν, καίτοι τυγχάνει γνωστόν, ότι οι πλείστοι των ανά την οικουμένην ομογενών ημών εγεννήθησαν εκτός της Ελλαδικής Επικρατείας και τυγχάνουν πολίται άλλων κρατών, μηδαμώς θεωρούντες εαυτούς ως μέλη του “αποδήμου ελληνισμού”.

δ) Προκειμένου περί των σκοπών του Συμβουλίου (άρθρον 1) η προσοχή του αναγνώστου θα έδει να επικεντρωθή μάλλον εις το εδάφιον γ΄, εν ώ αναφέρεται ότι το Συμβούλιον αποσκοπεί “στην παροχή στήριξης και συμπαράστασης στον απόδημο ελληνισμό για την καλύτερη οργανωτική του ανάπτυξη”. Η οργάνωσις αύτη φαίνεται αποτελούσα και τον πραγματικόν σκοπόν συστάσεως του Συμβουλίου, άτε των λοιπών και εν τοις άλλοις εδαφίοις της υπ’ αριθ. 1 παραγράφου του αυτού άρθρου 1) μνημονευομένων δραστηριοτήτων καλυπτομένων ήδη υπό δαπανηροτάτων κρατικών εν τω εξωτερικώ υπηρεσιών (πρβλ. κυρίως εδάφια β, δ, ε).

ε) Παρά την εντυπωσιακήν αυτού ονομασίαν το υπό εκκόλαψιν Συμβούλιον Αποδήμου Ελληνισμού έχει μόνον εισηγητικόν-γνωμοδοτικόν χαρακτήρα, ουδεμίαν δε αρμοδιότητα προς λήψιν εκτελεστέων αποφάσεων, αποτελούν δηλονότι βοηθητικόν απλώς σώμα παρά τω Γενικώ Γραμματεί Αποδήμου Ελληνισμού (βλ. άρθρον, παραγρ. 1 και 2· πρβλ. άρθρον 8, παραγρ. 5).

ς) Εν τω νομοσχεδίω εξισούνται αι εν τοις ομογενειακοίς χώροις νεοφανείς “αυτοτελείς” λεγόμεναι “κοινότητες” (άρθρον 2, παραγρ. 2, εδάφιον α΄ και αλλαχού) προς τας παραδοσιακάς τοιαύτας. Η επί του αυτού επιπέδου τοποθέτησις αμφοτέρων τυγχάνει βεβαίως άστοχος, καθ’ ότι αι “αυτοτελείς κοινότητες” στερούνται των γνωστών εκ της ιστορίας κοινοτικών χαρακτηριστικών, απαραιτήτων προς δημιουργίαν και διαμόρφωσιν δομής αναφερομένης εις την σύνολον πραγματικότητα ομάδος ή κοινωνίας ανθρώπων. Κατά κανόνα αι πρωτοβουλία και συχνάκις και χρηματοδοτήσει των εν τη ξένη ελλαδικών κρατικών υπηρεσιών δημιουργούμεναι “αυτοτελείς κοινότητες” υφίστανται ως απλά σωματεία, άμοιρα επισήμου κρατικής αναγνωρίσεως· στερούνται εκπροσωπευτικής βάσεως, εκφράζουσαι την άποψιν των μελών μόνον των συμβουλίων των· φέρουσιν έντονον αντι-εκκλησιαστικόν χαρακτήρα· επιδίδονται αποκλειστικώς εις την οργάνωσιν “ελληνικών βραδυών” (μετά παραδοσιακών δήθεν εδεσμάτων, μουσικής και χορών), χαρακτηριζομένων ως “πολιτιστικών” δραστηριοτήτων. Εν ενί λόγω, οι σύλλογοι-σύνδεσμοι-σωματεία ούτοι φέρουσι καταχρηστικώς, αν όχι και κατά παρωδίαν, την ιστορικήν ονομασίαν της “κοινότητος”, μηδεμίαν σχέσιν έχοντες προς την εκ της ιστορίας γνωστήν κοινοτικήν πραγματικότητα.

ζ) Δια του νομοσχεδίου τούτου υποβαθμίζεται αισθητώς ο ρόλος της Εκκλησίας, καθισταμένης απλώς μιας και μόνον συνισταμένης, μεταξύ άλλων πολλών, του “Απόδημου Ελληνισμού”, τιθεμένης δε επί του αυτού, ή και κατωτέρου (πρβλ. πρόταξιν “αυτοτελών” κοινοτήτων εν τω άρθρω 2, παραγρ. 2, εδαφίοις α΄ και β΄), επιπέδου των διαφόρων πραγματικών ή εικονικών πολιτιστικών συλλόγων.

η) Εν τω νομοσχεδίω προβλέπεται η τακτή εις το Συμβούλιον Αποδήμου Ελληνισμού συμμετοχή εκκλησιαστικών συλλογικών μόνον οργάνων (άρθρον 2, παραγρ. 2, εδαφ. β). Προκειμένου δε περί υπερχιλιετών θεσμών, οίοι αι Ιεραί Αρχιεπισκοπαί και Μητροπόλεις (“εκκλησιαστικές οντότητες”· πρβλ. άρθρον 2, παραγρ. 2, εδαφ. γ), ούτοι, τιθέμενοι επί του επιπέδου οιουδήτινος πολιτιστικού κέντρου-ιδρύματος άνευ οιασδήποτε εκπροσωπευτικής βάσεως, δύνανται ίν’ αποτελέσωσι μέλη του Συμβουλίου κατά την κρίσιν του Γενικού Γραμματέως Αποδήμου Ελληνισμού. Παρατηρητέον σχετικώς, ότι ουδέ άπαξ χρησιμοποιείται ο όρος “Αρχιεπισκοπή” ή “Μητρόπολις” ή “Επισκοπή” εν τω υπό μελέτην νομοσχεδίω.

θ) Τό Συμβούλιον, καίπερ έχον απλούν γνωμοδοτικόν χαρακτήρα, στερείται και της στοιχειωδεστέρας αυτονομίας, ελεγχόμενον πλήρως υπό του Γενικού Γράμματέως Αποδήμου Ελληνισμού, όστις επί παραδείγματι :

α. συγκαλεί τας συνεδριάσεις τόσω του Συμβουλίου (άρθρον 6, παραγρ. 1, 2 και 3), όσω και των Περιφερειακών τοιούτων (άρθρον 6, παραγρ. 2 και 3)·

β. καταρτίζει κατ’ ουσίαν μόνος την ημερησίαν διάταξιν των συνεδριάσεων τόσω του Συμβουλίου, όσω και των Περιφερειακών τοιούτων (άρθρον 6, παραγρ. 1, 2, 3 και 4)·

γ. προσδιορίζει κατά την “διακριτική ευχέρεια” αυτού τίνες αι “οργανώσεις στρατηγικής σημασίας” (άρθρον 3, παραγρ. 2) και τίνες, εν τη συνήθει περιπτώσει ελλείψεως προϋποθέσεων τινων, αι λεγόμεναι “αυτοτελείς” κοινότητες ή αι “κοινότητες-ενορίες με την πιο έντονη δραστηριότητα” (άρθρον 2, παραγρ. 2, εδάφιον β· άρθρον 3, παραγρ. 1, εδάφια Β και Ε), αι δυνάμεναι να συμμετάσχωσιν εις το Συμβούλιον·

δ. αυξομειοί κατά το δοκούν ουσιαστικώς, εν τη συνήθει περιπτώσει ελλείψεως προϋποθέσεων τινων, τον αριθμόν των εκπροσώπων εν τω περί ού ο λόγος Συμβουλίω (πρβλ. άρθρον 3, παραγρ. 1, εδάφιον Δ και άρθρον 5) ή και εν τοις Περιφερειακοίς τοιούτοις (αυτόθι)·

ε. καθορίζει κατ’ ιδίαν κρίσιν τους εν τη ιδιότητι παρατηρητού μετά δικαιώματος λόγου μετέχοντας των συνεδριάσεων του Συμβουλίου εκπροσώπους των κρατικών και άλλων οργανισμών και υπηρεσιών (άρθρον 4 και άρθρον 8, παραγρ. 1)· κτλ. κτλ.

ι) Κατά τας συνεδριάσεις του Συμβουλίου περιορίζεται αισθητώς η δυνατότης ελευθέρας και ανέτου εκφράσεως των εκπροσώπων του Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού δια της συμμετοχής εις αυτάς και σωρείας όλης κρατικών και άλλων παρατηρητών εχόντων και τούτων δικαίωμα λόγου (άρθρον 4 και άρθρον 8, παραγρ. 1).

*  *  *

Πάντα ταύτα φέρουσιν αναποφεύκτως εις την διαμόρφωσιν της απόψεως, ότι η Γενική Γραμματεία Αποδήμου Ελληνισμού επιδιώκει δια του υπ’ αυτής κατευθυνομένου εν πάσι και πλήρως ελεγχομένου “Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού”, όπως εφαρμόση ιδίαν εν τοις ομογενειακοίς χώροις πολιτικήν, παρουσιάζουσα μάλιστα ταύτην, χάριν εντυπώσεων αλλά και ευχερεστέρας επιτεύξεως συγκεκριμένων στόχων και αποτελεσμάτων, ως έκφρασιν ολοκλήρου του Αποδήμου Ελληνισμού και της Εκκλησίας αυτού. Ουδεμία, τουλάχιστον δια τον γράφοντα, υπάρχει αμφιβολία, ότι εκ της ουτωσί διαμορφουμένης κινήσεως ταύτης ζημειωθήσονται πρωτίστως αι εν Δυτική Ευρώπη, Αυστραλία και Αμερική Επαρχίαι του Θρόνου, είτα δε και ολόκληρος η αυτόθι Ομογένεια ημών, έξουσα του λοιπού ως σημείον σταθεράς αναφοράς ουχί την Εκκλησίαν αλλά τα ποικίλα συμβούλια της Γενικής Γραμματείας Αποδήμου Ελληνισμού, ευρεθησομένη δε μοιραίως περιπεπλεγμένη εις τας πολιτικο-κομματικάς διενέξεις και διαιρέσεις της ελλαδικής ηγετικής τάξεως.