top

ΠΡΟΠΟΣΙΣ
ΤΗΣ Α.Θ.Π. ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡXΟΥ κ.κ. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ
ΚΑΤΑ ΤΟ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΑΥΤΟΥ ΠΑΡΑΤΕθΕΝ
ΥΠΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΟΣ ΤΕΡΓΕΣΤΗΣ ΓΕΥΜΑ

( Βενετία, 30 Ιουνίου 1995 )

Ιερώτατε Μητροπολίτα Ιταλίας και αγαπητέ εν Xριστώ αδελφέ κ. Σπυρίδων,
Τέκνα της Εκκλησίας προσφιλή και ευλογημένα,

Θερμώς ευχαριστούμεν τω Προέδρω και τοις μέλεσι τής μεγαλωνύμου ιστορικής Ελληνικής Κοινότητος Τεργέστης διά την παρούσαν εκδήλωσιν αγάπης και αφοσιώσεως πρός τήν Μητέρα Εκκλησίαν. Xαίρομεν ιδιαιτέρως διότι δίδεται ημίν η ευκαιρία να γνωρίσωμεν τους διαδόχους τών παλαιών εκείνων “συγκαθέδρων και συνδίκων” οι οποίοι διηύθυνον άλλοτε την πολυάνθρωπον καί δραστηρίαν Κοινότητα. Νοερώς δε μεταβαίνομεν εις τήν ωραίαν υμών πόλιν ίνα προσκυνήσωμεν εις τον εκεί Ελληνικόν Ναόν του Αγίου Νικολάου, ήδη υπερβάντα τήν ηλικίαν των 200 ετών. Νοερώς μεταφερόμεθα εις παλαιούς χρόνους δόξης, ότε η Τεργέστη απετέλει τήν κυρίαν προς την Μεσόγειον έξοδον της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και την έδραν του αυτοκρατορικού πολεμικού στόλου. Τότε και η Ελληνική Κοινότης ήτο πλουσία και ισχυρά.

Αληθώς είναι δύσκολον να συλλάβωμεν σήμερον τήν σπουδαιότητα της Ελληνικής Κοινότητος Τεργέστης κατά τό παρελθόν, ότε εις το Σχολείον αυτής εδίδασκεν είς διδάσκαλος του Γένους ως ο Κωνσταντίνος Κούμας, διδάκτωρ της Λειψίας, μέλος των Ακαδημιών Μονάχου καί Βερολίνου, διατελέσας διδάσκαλος της Πατριαρχικής Μεγάλης του Γένους Σχολής, πολυμαθέστατος σοφός καί αληθής πανεπιστήμων, συγγραφεύς πολυαρίθμων βιβλίων επί παντός επιστημονικού τομέως, από φυσικής καί μαθηματικών και γεωγραφίας μέχρι φιλοσοφίας καί παιδαγωγικής και ιστορίας. Οποίαν αίγλην είχε τό Σχολείον εκείνο, εις το οποίον εδίδαξεν επίσης και ο διδάσκαλος του Γένους και ωσαύτως πανεπιστήμων Αγαθάγγελος ο Καππαδόκης, ή ο σοφός φιλόλογος Κωνσταντίνος Ασώπιος, κατόπιν καθηγητής και Πρύτανις τού Πανεπιστημίου Αθηνών. Δια να προσελκύωνται εις τήν Τεργέστην διδάσκαλοι τοιαύτης περιωπής, ασφαλώς η Ελληνική Κοινότης είχε μέγα όνομα και μεγάλην πολιτιστικήν κίνησιν.

Υμείς σήμερον είσθε οι φύλακες μιας μεγάλης κληρονομίας, η οποία δεν περιορίζεται βεβαίως εις τό Μουσείον και την Βιβλιοθήκην της Κοινότητος, αλλ'επεκτείνεται εις όλην την Τεργέστην, εις τά Ελληνικά ονόματα οδών, εις άλλοτε Ελληνικά λαμπρά μέγαρα, εις Ελληνικούς καλλιμαρμάρους τάφους.

Όμως η λήξις του 20ού αιώνος ευρίσκει τήν ολιγάνθρωπον πλέον Ελληνικήν Κοινότητα της Τεργέστης νά αναπολή μετά νοσταλγίας “περασμένα μεγαλεία”. Όπως συμβαίνει και εις την Κοινότητα της Βενετίας. Όπως συμβαίνει και εις την Πόλιν ημών, την αιωνόβιον έδραν του Οικουμενικού Πατριαρχείου, το Ιερόν Κέντρον της Ορθοδοξίας.

Αλλά θαρσείτε! Φαίνεται ότι νέαι ημέραι ανατέλλουν, καθώς ο Ευρωπαϊκός χώρος πορεύεται προς μιαν νέαν πραγματικότητα άνευ συνόρων και περιορισμών.

Ο Ελληνισμός ήνθει εν Τεργέστη, ότε η πόλις απετέλει τον πρώτον λιμένα της απεράντου ενδοχώρας τής Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Παρήκμασεν όμως, αφ'ότου η Τεργέστη μετεβλήθη εις μεθοριακήν πόλιν τής Ιταλίας, κατόπιν δε μεθοριακόν φυλάκιον του ελευθέρου κόσμου παρά τα κράσπεδα του σιδηρού παραπετάσματος.

Το Ελληνικόν πνεύμα δεν αντέχει τους περιορισμούς τών συνόρων, δρά όπου υπάρχει ελευθερία κινήσεως. Διά τούτο εγκατέλιπε την μεθοριακήν Τεργέστην.

Τώρα όμως, ιδίως μετά την πτώσιν των ολοκληρωτικών καθεστώτων του “υπαρκτού σοσιαλισμού”, η Ευρώπη ενοποιείται, τα σύνορα καταργούνται, η εμπορική κίνησις απελευθερούται. Η Τεργέστη καθίσταται σταυροδρόμιον μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης, Βορρά και Νότου, εμπορικός και τουριστικός κόμβος. Αποκτά ακριβώς τα στοιχεία, τα οποία ελκύουν τό Ελληνικόν επιχειρηματικόν δαιμόνιον.

Τί θα εμποδίση την εκ νέου εγκατάστασιν Ελλήνων εμπόρων και επιχειρηματιών εν Τεργέστη; Τί αποκλείει τήν νέαν άνθησιν της Ελληνικής Κοινότητος;

Το Οικουμενικόν Πατριαρχείον εξ αρχής υπεστήριξε καί υποστηρίζει την Ευρωπαϊκήν ενοποίησιν και την πρός Ανατολάς επέκτασιν αυτής, ώστε τελικώς νά συμπεριλάβη εντός αυτής και το Ιερόν Κέντρον τής Ορθοδοξίας. Γνωρίζομεν ότι η ενότης αύτη είναι πρός όφελος όλων. Εντός δε των ωφελουμένων περιλαμβάνεται ασφαλώς και η Ελληνική Κοινότης τής Τεργέστης, εις την οποίαν και ευχόμεθα νέας ημέρας δόξης.

Πιστεύομεν βαθύτατα ότι η ενότης αύτη των λαών αποτελεί θέλημα του Θεού. Πιστεύομεν ότι το πνεύμα τού Θεού κινεί μυστικώς τας ενοποιητικάς τάσεις τών ανθρώπων, έστω και αν εξωτερικώς φαίνεται ότι κυριαρχούν τα οικονομικά κίνητρα και οι στρατηγικοί υπολογισμοί. Πιστεύομεν δε ταύτα, διότι γνωρίζομεν ότι ο Θεός επιθυμεί την ειρήνην των τέκνων Αυτού· γνωρίζομεν ότι η “επί γής ειρήνη” υπήρξε πρώτον μήνυμα επί τη Γεννήσει του Xριστού και ότι ο χαιρετισμός “ειρήνη υμίν” υπήρξεν ο πρώτος λόγος τού Κυρίου μετά την Ανάστασιν Αυτού· γνωρίζομεν δ'ότι η χριστιανική αγάπη, η απευθυνομένη και προς τούς εχθρούς, ευρίσκεται εν πλήρει συμφωνία προς τήν συναδέλφωσιν των πρώην εχθρικών λαών.

Το Οικουμενικόν Πατριαρχείον υποστηρίζει, λοιπόν, ενθέρμως την Ευρωπαϊκήν ενοποίησιν ως Θεού θέλημα καί συντελεί εις την ενίσχυσιν και παγίωσιν αυτής διά τής προωθήσεως της αδελφικής συνεργασίας και ενότητος τών Xριστιανικών Εκκλησιών. Ιδιαιτέρως βεβαίως έχουν προωθηθή κατά τας τελευταίας δεκαετίας αι σχέσεις ημών μετά της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας καί κορυφαία απόδειξις της αδελφικής μεταξύ των δύο Εκκλησιών αγάπης υπήρξεν αυτή αύτη η συνάντησις ημών μετά του αγαπητού πρεσβυτέρου αδελφού Πάπα Ρώμης Ιωάννου Παύλου Β΄.

Αγωνιζόμεθα και προσευχόμεθα υπέρ της ενότητος τών Εκκλησιών και υπέρ της ενότητος των λαών, γνωρίζοντες πάντως ότι η επιτυχία των προσπαθειών εξαρτάται εκ μόνου του Θεού, διότι “ου του θέλοντος, ουδέ τού τρέχοντος, αλλά του ελεούντος Θεού” (Rωμ. 9, 16).

Δια των αισθημάτων τούτων ευχαριστούμεν άπαξ έτι τή ευλογημένη ιστορική Κοινότητι της Τεργέστης επί τή εκδηλώσει προς την ημετέραν Μετριότητα και την τροφόν αυτής Εκκλησίαν, το Οικουμενικόν Πατριαρχείον, καταστέφομεν αυτήν και το μικρόν σήμερον πλήν ακμαίον ποίμνιον αυτής δια των πατρικών και Πατριαρχικών ημών ευχών και ευλογιών και εγείρομεν το κύπελλον υπέρ τής ευσταθείας της Κοινότητος και υπέρ της υγείας και τής ευοδώσεως των κατ'αυτήν και του περιουσίου λαού αυτής, υπό την πεπνυμένην πάντοτε προστασίαν του Ιερωτάτου ποιμενάρχου υμών και αγαπητού ημίν εν Xριστώ αδελφού Μητροπολίτου Ιταλίας κυρίου Σπυρίδωνος και τού εκλεκτού Ιερατικώς Προϊσταμένου υμών, τού Οσιολογιωτάτου και αγαπητού Αρχιμανδρίτου κυρίου Τιμοθέου Ελευθερίου.

[ Ψηφιακό αρχείο Ι. Μητροπόλεως Ιταλίας ]