top

η Πρωϊνὴ - 8 Ιουλίου 1996

Στυλιανός:  έμαθα να λέω
τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη

Του ΘΑΝ. ΖΗΣΙΜΟΠΟΥΛΟΥ

Β΄ ΜΕΡΟΣ

Ο Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας διακρίνεται στο στιγμιότυπο με τον Αρχιεπίσκοπο Ιάκωβο και τον Μητροπολίτη Σελευκείας Κύριλλο.

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ - Ο Αρχιεπίσκοπος Στυλιανός τοποθετείται -στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης του στην "Πρωινή"- στο θέμα του σχίσματος που παρατηρείται στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία της Αυστραλίας. Πιστεύει ότι συνέβαλε η ωμή ειλικρίνειά του να λέει τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη, αλλά και η απόφαση του "να μή χαρίζει κάστανα σε κανέναν" που τον διαβάλλει δημοσία και μάλιστα με κείμενα τα οποία μένουν και τα διαβάζει ο κόσμος που δεν τον γνωρίζει.

Ο κ. Στυλιανός δεν απαντά στην ερώτηση για τις προτεραιότητες του σε περίπτωση που επιλεχθεί για να ηγηθεί της Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Αναφέρεται, όμως, στην άσχημη κατάσταση που δημιουργεί η Τουρκία εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου και σημειώνει:

"Εχω τη γνώμη ότι εάν βρεθεί ένας τρόπος ειρηνικής συμβιώσεως και εξυγνιάσεως των δύο λαών ασφαλώς το Πατριαρχείο θα μπορέσει να επιτελέσει το ρόλο του έστω και με τις υπάρχουσες συνθήκες, δηλ. με το λίγο ποίμνιο κλπ. Αν συνεχίσει να υπάρχει αυτή η εχθρότητα δεν ξέρω τί ο Θεός θα δώσει. Πάντως οπωσδήποτε είναι πάρα πολύ δύσκολη εποχή. Κρίσιμη εποχή. Ο Πατριάρχης προσπαθεί όσο μπορεί να δημιουργήσει γέφυρες"...

Το δεύτερο μέρος της συνέντευξης ακολουθεί:

0 Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Στυλιανός απαντά στα ερωτήματα της "Πρωινής" που αφορούν τις σχέσεις του με το ποίμνιο του. Σχέσεις που έχουν περάσει από χίλια κύμματα...

ΕΡ.:   Θα ήθελα να κάνω μια υποθετική ερώτηση. Με την άδειά σας. Αν αύριο είστε ο νέος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής. Πώς θα ιεραρχούσατε τις προτεραιότητές σας την επομένη της ενθρόνισής σας εδώ;

ΑΠ.:  Δε θα μπορούσα να απαντήσω. Είναι το μόνο ερώτημα στο οποίο θα σας στεναχωρήσω. Διότι δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα είμαι αύριο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής, όσο και αν φέρομαι ως πιθανός διάδοχος του Αρχιεπισκόπου.

ΕΡ.:   Τι είναι αυτό που σας απασχολεί και προσωπικά στο μέλλον της Εκκλησίας;

ΑΠ.:  Δεν μπορώ ειλικρινά, δεν μου αρέσει να κάνω προδιαγραφές.

ΕΡ.:   Ποιοί είναι οι προσωπικοί σας οραματισμοί για την εδώ Εκκλησία γενικά. Είτε συμμετέχετε ως Αρχιεπίσκοπος είτε σαν μέλος της Εκκλησίας, σαν ιεράρχης;

ΑΠ.:  Σαν ιεράρχης του Πατριαρχείου, στο οποίο ανήκουν και οι δύο επαρχίες, αυτή που ποιμαίνω και γι' αυτή που μιλάμε, της Αμερικής, θα έβλεπα -με πάρα πολύ καημό θα έλεγα- αυτές τις δύο μεγάλες επαρχίες του Θρόνου να έχουν μια επικοινωνία εντονότερη και ουσιαστικότερη. Να υπάρξουν ανταλλαγές νεολαίας, να υπάρξουν ανταλλαγές καθηγητών, να υπάρξουν ανταλλαγές διαφόρων παραγόντων, να πάνε, νάρθουν εξ Αυστραλίας εδώ, να κάνουν συγκρίσεις, να μάθει ο ένας από τον άλλο. Είναι μια παλιά επιθυμία και του Αρχιεπισκόπου Ιακώβου την οποία είχε πει παλαιότερα. Δεν προλάβαμε εμείς να κάνουμε κάτι τέτοιο διότι παρενεβλήθησαν δυστυχώς και ορισμένοι αρνητικοί παράγοντες οι οποίοι δεν μας άφησαν να έχουμε μια σχέση όπως θα την θέλαμε με τον Αρχιεπίσκοπο Ιάκωβο. Αλλά αυτός ο καημός υπάρχει τουλάχιστον από πλευράς μου και είμαι βέβαιος πως και ο ίδιος, και μάλιστα εφόσον παραμένει ακόμη εδώ και τον έχουμε ζώντα και εν ακμή, θα χαιρόταν εάν έβλεπε, ανεξαιρέτως του ποιός θα είναι ο διάδοχός του. Θα ήθελε να έβλεπε μια εντονότερη επικοινωνία με την εκκλησία της Αυστραλίας την οποία και γνωρίζει και τίμησε με την παρουσία του στην 50ερίδα μας. Λοιπόν έτσι θα το έθετα το θέμα.

ΕΡ.:   Θα ήθελα να σας πω πως η κατάσταση η οποία έχει δημιουργηθεί μέσα στην Αυστραλία και πάλι μέσω του Τύπου γνωρίζουμε ορισμένα πράγματα, δε σημαίνει και ότι είναι η πραγματικότητα. Έχει πάντως δημιουργήσει πολλές επιφυλάξεις στην εδώ Ομογένεια, και μάλιστα λόγω της πιθανότητας όπως είπα της υποψηφιότητάς σας για την Αρχιεπισκοπή Αμερικής. Δεδομένων των προβλημάτων της Εκκλησίας της Αυστραλίας αν υπάρχουν, θα ήθελα να σας ρωτήσω τί συνέβαλε σ' αυτή την κατάσταση.

ΑΠ.:  Συνέβαλε η ωμή ειλικρίνειά μου να λέω τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη πρώτον, δεύτερον να μή χαρίζω κάστανα σε κανέναν. Όταν με διαβάλεις δημοσία και μάλιστα με κείμενα τα οποία μένουν και τα διαβάζει ο κόσμος που δεν με γνωρίζει. Δεν είναι δυνατό να με γνωρίζει εκ του φυσικού ένας Ελληνισμός 800.000, ούτε εδώ πολύ περισσότερο δεν μπορεί να γνωρίσει τον Αρχιεπίσκοπο εκ του φυσικού, να κουβεντιάσουν, να πουν: μα δεν είναι αυτός που παρουσιάζουνε.

Λοιπόν όταν αδικούμαι σ' αυτό βαθμό ώστε να διαστρέφεται το έργο της Εκκλησίας, είμαι υποχρεωμένος εκ των πραγμάτων να προσφύγω στα δικαστήρια. Διότι τα δικαστήρια δεν είναι χαμαιτυπία. Τα δικαστήρια είναι ναοί της Θέμιδος και είναι ο μόνος τρόπος να βρεις το δίκιο σου. Ή θα χειροδικήσεις -το δίκιο της χειροδικίας βέβαια δεν είναι για μας- ή θα πρέπει να πας στα δικαστήρια. Επειδή λοιπόν εγώ, όλους τους δεινώς συκοφαντήσαντας είτε το έργο είτε το προσωπό μου δεν τους άφησα απλήρωτους, τους πήγα στα δικαστήρια και τους πηγαίνω. Και ο κύριος αυτός που γράφει τώρα και συνεχώς, επί καθημερινής βάσεως, γράφει τα πλέον ανυπολόγιστα, απίθανα πράγματα, και πρωτοσέλιδα, τον έχω φέρει κατ' επανάληψη στο δικαστήριο, πέφτει στα πόδια μου, κλαίει, ζητά συγχώρεση, τον συγχωρώ, γράφει ένα κάρο συγνώμες στις εφημερίδες τους, αγγλιστί και ελληνιστί παρακαλώ, έχει ντροπή. Λοιπόν, αυτό είναι όλο το κακό. Αν έλειπαν οι εφημερίδες, σας λέγω ότι αμφιβάλλω αν υπάρχει, -δεν θέλω να θίξω τον εν Αμερική Ελληνισμό-, αμφιβάλλω αν είναι τόσο ενωμένος ο Ελληνισμός και κατηλλαγμένος της Αμερικής εις τον ενδότερο χώρο, όσο είναι της Αυστραλίας.

Αλλά, τί γίνεται; Προβάλλεται μια μειονότητα, λέμε κοινότητα του Σίδνεϊ. Π.χ. είναι θέματα ονομάτων. Όταν λες Ελληνορθόδοξη Κοινότητα του Σίδνεϊ και είναι ληξιαρχημένη μ' αυτό το όνομα, και είναι 100% σχισματική σήμερα, αυτή δεν είναι καθόλου ορθόδοξη. Δεν είναι καθόλου κανονική εκκλησία. Αυτοί είναι σχισματικοί. Διότι αντιποιούνται το όνομά μου χωρίς να είναι. Λένε "Greek Orthodox", αλλά δεν είναι. Ε, λοιπόν, πώς μετά αυτός ο Οργανισμός δεν έχει ούτε το μισό τοις εκατό του Ελληνισμού της Νέας Νοτίου Αυστραλίας, του Σίνδεϊ δηλαδή; Ούτε το μισό τοις εκατό δεν εκπροσωπεί. Μ' αυτόν εγώ δεν μπορώ να έχω καλημέρα. Οι κανόνες λένε ότι θα είμαι αναθεματισμένος αν του πω καλήμερα εγώ αυτού του σχισματικού. Πώς αυτός θα θεωρηθεί ότι εκφράζει τον Ελληνισμό ο οποίος δε συμφωνεί μαζί μου.

Βγαίνουν λοιπόν οι εφημερίδες οι ελληνικές και γράφουν: "Ορθόδοξες κοινότητες Αυστραλίας δε συμφωνούν με τον Αρχιεπίσκοπο". Πρόκειται για τους παρεκτραπέντες και τους αποσχισθέντες από την κανονική εκκλησία. Ο Ιησούς Χριστός να κατέβαινε στο Σίδνεϊ και να έλεγε εγώ είμαι ο Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας, να είστε βέβαιος θα είχε εξίσου αυτό το ποσοστό που έχω και εγώ εναντίον μου χωρίς να είμαι ο Ιησούς Χριστός. Δεν το λέω για να πω ότι όλα αυτά που κάνω μπορεί να είναι απολύτου αποδοχής. Θέλω να πω ότι αυτοί είναι βαμμένοι, είναι οι αντιλέγοντες και σχισματικοί. Έχουν λοιπόν τον ψευδεπίσκοπό τους, έχουν τα ψευδομυστήριά τους με τα οποία ταλαιπωρούν επί 35 χρόνια. Εγώ τα βρήκα αυτά, δεν τα έφτιαξα. Αυτά τα σχίσματα που βρήκα είναι με μικρές εστίες ανωμαλίας. Τα βρήκα, δεν τα δημιούργησα, ούτε είναι επί των ημερών μου. Έγιναν επί των ημερών του προκατόχου μου. Πάλι λέω πως δε φταίει ο άνθρωπος. Αλλά οι εφημερίδες, παίρνουν αυτά που θέλουν. Έχουν οι διάφορες αυτές εστίες είτε στο Σίδνεϊ είτε στο Νιού Κάσλ, είτε στη Μελβούρνη, οπουδήποτε, κάνουν μία ομοσπονδία, όπως τη λένε, έχουν ληξιαρχηθεί και είναι σφραγίδες μόνο και τίτλοι, δεν έχουν αντίκρυσμα. Λοιπόν, τί θα λάβει κανείς υπόψη του; τις 800.000 του Ελληνισμού που ακολουθεί κανονικά τον κανονικό του ποιμενάρχη χωρίς χωροφύλακα και χωρίς εισαγγελέα χωρίς προστατευτικό νόμο, οι οποίοι κάνουν όλα αυτά τα έργα τα οποία κάνουν τον Ελληνισμό να ευρύνεται να υπερηφανεύεται; Έρχονται από την Ελλάδα και καμαρώνουν όλα αυτά τα έργα. Δεν είναι των σχισματικών. Αυτά είναι τα έργα της νόμιμης Εκκλησίας. Αλλά ουδείς ήρθε να πει συκοφαντείται ο Αρχιεπίσκοπος. Οι εφημερίδες γράφουν άνετα, σε εκβιάζουν καμιά φορά. Υπάρχουν δημοσιογράφοι οι οποίοι ωμά μου ζήτησαν να τους φέρω στην Αυστραλία. Δεν έχω τα μέσα. Δεν έχω τα οικονομικά μέσα που έχει η Αμερική. Δεν μπορώ να σας φέρω. Ελάτε να σας περιποιηθώ να σας προσφέρω ό,τι έχω. Και αρχίζει και γράφει εναντίον σας γιατί (σ.σ. δεν{;}) τον έφερες. Μα τα ξέρετε αυτά πώς γράφονται.

Λοιπόν, δεν μ' απασχολεί πλέον το πορτρέτο που έχουν περάσει για το πρόσωπο και το έργο μου οι εφημερίδες και τα media γενικότερα. Δυστυχώς και εδώ στην Αμερική και στην Αθήνα είναι απαίσιο. Θεωρούμαι το πλέον μισητό πρόσωπο στην Αυστραλία και όταν έρθετε να δείτε πώς έχουν τα πράγματα (σ.σ. αποκαλύπτεται μια άλλη πραγματικότητα). Αλλά εγώ δεν έχω και καιρό να κάνω δημόσιες σχέσεις, ούτε έχω διάθεση. Και να είχα χρήματα να πληρώνω για να λένε καλά για μένα, δεν έχω καμιά διάθεση.

ΕΡ.:   Σεβασμιότατε επειδή αντιλαμβάνομαι το πώς έχουν τα πράγματα θα ήθελα εντούτοις να ρωτήσω το εξής. Από τη δική σας την πλευρά έχουν ενδεχομένως γίνει λάθη τα οποία θα μπορούσατε να έχετε αποφύγει.

ΑΠ.:  Κοιτάξτε, χωρίς να θεωρώ τον εαυτό μου αλάνθαστο, πρέπει να σας θυμήσω ότι η διδακτορική μου εργασία είχε τίτλο "Το αλάθητο στην Ορθόδοξη Εκκλησία". Αλάθητος δεν είμαι και εγώ, όπως και κανένας άνθρωπος επί της γης. Η Εκκλησία μας δεν πιστεύει σε αλάθητα πρόσωπα, πιστεύει σε αλάθητα σώματα. Ασφαλώς και εγώ έχω κάνει τα λάθη μου. Δεν τα ξέρω ποιά είναι. Εκ των υστέρων -πιστέψτε με εν τιμή- κάθομαι και αναλογίζομαι πολλές φορές ποιό από τα έργα μου αυτά της Αρχιεπισκοπής της Αυστραλίας, ποιό από αυτά τα έργα που έχω τολμήσει επί των ημερών μου με τους συνεργάτες μου θα έπρεπε ενδεχομένως να έχει γίνει διαφορετικά. Δεν βρίσκω ένα έργο. Αν θέλετε ένα λάθος μου το οποίο ομολογώ,είναι ότι τους πήρα πολύ σοβαρά. Πήρα πάρα πολύ σοβαρά την αποστολή μου στην Αυστραλία, και αγωνίστηκα όσο μπορούσα με όλα τα μέσα να νοικοκυρέψω αυτό τον Ελληνισμό και αυτήν την εκκλησία, και με τη δύναμη του Θεού πρωτίστως και μέ τους λίγους συνεργάτες μου πετύχαμε πράγματα απίστευτα στο μικρό χρόνο που είμαι εκεί και εν συγκρίσει με το τί βρήκαμε, ήταν ένα χάος. Μα ήταν γνωστό ότι ήταν χάος.

ΕΡ: Πόσο σας ανησυχεί η κατάσταση που διαμορφώνεται με το Οικουμενικό Πατριαρχείο σε σχέση με την Τουρκία βέβαια, εννοώ σε θέματα συρρικνώσεως του Ελληνισμού της Κωνσταντινουπόλεως και ιδιαίτερα του δυναμικού του Πατριαρχείου.

ΑΠ.:  Οπωσδήποτε η κατάσταση αυτή μας στεναχωρεί όλους. Ο Πατριάρχης έχει μια αισιοδοξία, μπορώ να πω ιερή αισιοδοξία που ξεπερνά τον καθένα μας και κάποτε-κάποτε θαυμάζω πού βρίσκει τη δύναμη να πιστεύει ότι μπορεί να ξεπεραστούν τέτοια και τόσα εμπόδια. Επειδή όμως έχουν την πείρα των αιώνων, έζησαν πάντα σε ξενικό περιβάλλον επί τόσους αιώνες μετά την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως, ξέρετε πολύ καλά ζούσε μονίμως σε μια ένταση το Πατριαρχείο όσο και να λένε σήμερα τούδωσε προνόμια ο Σουλτάνος, τον έκαμε εθνάρχη. Ήταν πικρές οι σχέσεις πάντως, ήταν σε ξένο έδαφος, άλλη θρησκεία άλλες διεκδικήσεις κλπ.

Έχω τη γνώμη ότι εάν βρεθεί ένας τρόπος ειρηνικής συμβιώσεως και εξυγνιάσεως των δύο λαών ασφαλώς το Πατριαρχείο θα μπορέσει να επιτελέσει το ρόλο του έστω και με τις υπάρχουσες συνθήκες, δηλ. με το λίγο ποίμνιο κλπ. Αν συνεχίσει να υπάρχει αυτή η εχθρότητα δεν ξέρω τί ο Θεός θα δώσει. Πάντως οπωσδήποτε είναι πάρα πολύ δύσκολη εποχή. Κρίσιμη εποχή. Ο Πατριάρχης προσπαθεί όσο μπορεί να δημιουργήσει γέφυρες. Είναι αξιοθαύμαστος. Έχει δημιουργήσει προσωπικές φιλίες με παράγοντες στην Τουρκία, πρόσωπα, καλλιτέχνες, επιστήμονες, επιχειρηματίες μεγάλους και τον λατρεύουν ως πρόσωπο, βλέπουν την ευαισθησία του να γεφυρώσει τις σχέσεις των δύο λαών όσο μπορεί καλύτερα.

Ήδη ανήγγειλε την ίδρυση μιας επιτροπής ανάμεσα στους δύο λαούς στην οποία θα προεδρεύει ο ίδιος, όχι ελληνοτουρκική φιλία και αυτά τα τετριμμένα σχήματα, αλλά μια επιτροπή ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών και του πνεύματος γενικότερα οι οποίοι θα ήσαν διατεθειμένοι υπό την προεδρία του Πατριάρχη να καλλιεργούν επί μονίμου βάσεως τις σχέσεις των δύο λαών τις ειρηνικές και σε κάθε κρίση που γίνεται από καιρού εις καιρό να σηκώνονται αυτοί και να εκφράζουν τη συνείδηση της ειρήνης και να λεν, κάτω τα χέρια από την ειρήνη αυτών των δύο ιστορικών λαών οι οποίοι στο κάτω-κάτω έχουν τόσα πράγματα κοινά. Έχουν 400 χρόνια συμβιώσεως, έχουν δημιουργήσει δεσμούς που δεν έχουν με κανένα άλλο λαό.

Αλλά όταν τα λέω αυτά οι αντίδικοί μου, οι φυλλάδες, όπως είπα στην Αυστραλία, λένε ότι είμαι Τούρκος. Διότι λέω αυτός που πέθανε ο μεγάλος λογοτέχνης Ασίλ Ναζίμ είχε πει ότι δεν υπάρχει Έλληνας που να μην είναι και λίγο Τούρκος, δεν υπάρχει Τούρκος που να μην είναι και λίγο Έλληνας. Υπάρχει μεγαλύτερη αλήθεια απ' αυτή; Λοιπόν άμα τα δούμε τα πράγματα λίγο ψύχραιμα νομίζω ότι θα μπορούσαμε οι δύο λαοί να βρούμε τους εκλεκτούς ανάμεσά μας και να δημιουργήσουμε αυτή τη δικλείδα ασφαλείας για να μπορέσουμε να επιβιώσουμε.

[ η Πρωϊνὴ - 8 Ιουλίου 1996 - σσ. 1 και 4 ]